Protesto, vadesinde odenmeyen cek veya senedin noter aracılığı ile resmi olarak tespit edilmesi islemidir.

Protesto neden önemli?

• Ciranta zincirine donme hakki kazandirir (mutsel sorumluluk)
• Icra takibinde delil olarak kullanilir
• TCMB karaliste sistemine kayıt için gerekir
• Suc duyurusunda gerekli

Sureler kritik:

• Cek protestosu: vadeden itibaren 5 iş günü içinde
• Senet protestosu: vadeden itibaren 2 iş günü içinde

1. Bankaya goturun → vade tarihinde veya hemen sonrasinda
   • Banka odemezse "Karsiliksizdir" serhi koyar (cek arkasina)
   • Karsiliksiz Cek Tutanagi alin (delil)
2. Notere gidin → 5 iş günü içinde
   • Yanlinizda cek + karsiliksiz tutanagi + kimlik
   • Noter protesto evrakı duzenler
   • Borcluya ihtarname gonderir (PTT iadeli)
   • Ücret: yaklasik 500-1000 TL (tutara göre)
3. Protesto kayidini sisteme girin:
   • Cek/Senet → ilgili cek → İşlemler → Protesto
   • Protesto tarihi, noter, evrak no
   • PDF/foto yukle
   • Cek durumu "Protestolu" olur
4. Avukatla iletisim → icra takibi baslat
   • Kambiyo senetlerine özel takip yolu
   • Hızlı ve etkilidir (mal varligi haczi)

Karsiliksiz cek kesen kisi TCMB Karaliste sistemine kayıt edilir:

• Banka, karsiliksiz cek tutanagi duzenler diger bankalara duyurur
• Borclu kisinin tüm bankalardaki cek hesabı kapanir
• 10 yıl süreli cek hesabı açma yasagi
• Diger bankalar yeni cek defteri vermez

Karalisteden cikma:

• Cek tutarini + faiz + masraflarini tam odeyerek
• Lehtardan ibra alarak (alacaktan vazgectim belgesi)
• Bankaya ibra ile birlikte basvuru → karalisteden silinir
• 10 yıl otomatik silinir

TCMB karaliste sorgu: Yeni bir cek kabul etmeden önce müşteri TCKN ile ücretsiz sorgulayabilirsiniz:

• TCMB EFT/Mali Sağlık sistemi
• Çoğu banka mobil/internet subesinde "Cek Sorgulama"
• Findeks raporu (yıllık abonelik)

Pratik Esnaf modulu, cariye cek girişi yaparken uyari verir: müşteri daha önce karsiliksiz cek vermisse veya yuksek riskliyse not olarak gösterilir.

Senet protestosu cek protestosundan biraz farklidir:

• Vadesinden itibaren 2 iş günü içinde yapilmalidir
• Bankaya goturmek yok, direkt notere gidersiniz
• Noter, borcluya ihtarname ile ödeme talep eder
• Borclu 10 gün içinde odemezse icra takibi baslayabilir

Senedin protestosuz tutuldugu durumlar:

• Senet uzerinde "protestosuz" kaydı yer aliyorsa → protesto zorunlulugu yok
• Bu kayıt lehtar tarafından konabilir (ciranta sorumluluguna gerek yok demek)
• Yine de cirantalara donmek istiyorsaniz protesto cektirmelisiniz

Sistemde protesto kaydı:

1. Senedi aç → İşlemler → Protesto Et
2. Noter bilgileri, evrak no, masraf
3. Avukat seç (varsa)
4. Icra dosyasi acilirsa "Icraya Verildi" durumuna geç

Protesto sonrası tahsilat için secenekler:

1. Avukatla anlasma → icra avukati ile yola koyul
   • Vekalet sozlesmesi
   • Ücret: takip tutarinin %10-15
   • Kambiyo senetlerine özel takip yolu (hızlı)
2. Suc duyurusu → cek kanunu uyarinca
   • Savciliga şikayet
   • Adli para cezasi (tutarin %10 u)
   • Hapis cezasi ihtimali (tekraren karsiliksiz cek)
3. Ciranta zinciri → protesto ile cirantalara başlamak
   • Tüm cirantalar mutsel sorumlu
   • En odeyebilir olandan tahsil edersiniz
4. Sulh → tutarı indirim ile barisik anlasma
   • %20-30 indirim ile nakit tahsilat
   • Mahkeme öncesi noter sulh sozlesmesi

Protesto sonrası kayıt:

• Sistemde cek durumu "Icraya Verildi"
• Cariye "Karaliste" işareti
• Dosya için notlar, evrak, mahkeme tarihleri
• Tahsilat olursa "Tahsil Edildi" + tutar (avukat masrafi kesilmiş hali)

Onleyici tedbirler:

• Yuksek tutarlı cekleri kabul ederken kefilli al
• TCMB karaliste sorgu YAPMADAN cek kabul etme
• Findeks/risk raporu ile müşteri analiz
• Cek limiti koy (müşteri başına 50K, 100K vb.)

Karsiliksiz cek riski sektorden sektore degisir; insaat, otomotiv, gıda sektorlerinde daha yuksek, perakende, hizmet sektorlerinde daha düşük.