Karlilik raporu, isletmenin gerçek kazanc gucunu gosterir. Iki temel kar kavramı vardir:

Brut Kar (Gross Profit):

• Formul: Brut Kar = Net Satış - Satilan Mal Maliyeti (SMM)
• Sadece dogrudan maliyetler dusulur (ürün maliyeti, ureticiye ödenen)
• Genel giderler (kira, personel, vergi) dusulmemistir
• Brut Kar Marji = (Brut Kar / Net Satış) x 100

Net Kar (Net Profit):

• Formul: Net Kar = Brut Kar - Faaliyet Giderleri - Faiz - Vergi
• Tüm gider kalemleri dusulur
• Isletmenin cebine giren gerçek kar
• Net Kar Marji = (Net Kar / Net Satış) x 100

Örnek hesap:

• Net satış: 100.000 TL
• SMM (ürün maliyeti): 60.000 TL
• Brut Kar: 40.000 TL (Brut marj %40)
• Faaliyet giderleri: 20.000 TL (kira, personel, fatura)
• Vergi: 5.000 TL
• Net Kar: 15.000 TL (Net marj %15)

İyi yonetilen isletmelerde net kar marji %10-25 arasidir. Sektore göre degisir.

Satilan ürünün maliyeti 3 farklı yontemle hesaplanabilir. Sistem ayarlardan yöntem seçilebilir:

1) FIFO (First In, First Out) - Ilk Giren Ilk Cikar

• Stoktaki en eski tarihli alimin maliyeti satış maliyeti olur
• Enflasyon donemlerinde maliyet düşük, brut kar yuksek gözükür
• Vergi matrahi yuksek olur (daha çok vergi)
• Gida, ilac, taze ürün için uygundur (fiziksel akis ile tutarlı)

2) LIFO (Last In, First Out) - Son Giren Ilk Cikar

• Stoktaki en yeni tarihli alimin maliyeti satış maliyeti olur
• Enflasyon donemlerinde maliyet yuksek, brut kar düşük gözükür
• Vergi matrahi düşük olur (daha az vergi)
• Turkiyede vergi otoritesi genellikle kabul etmez; sadece raporlama amacli kullanılabilir

3) Agirlikli Ortalama Maliyet (Weighted Average)

• Her satış ininde mevcut stogun ortalama maliyeti hesaplanir
• Formul: Ortalama = (Eski stok x Eski maliyet + Yeni alim x Yeni maliyet) / Toplam adet
• FIFO ile LIFO arasında dengeli sonuç verir
• Turkiyede VUK 213 madde 274 ile yasaldir, en yaygin kullanım

Sistem önerisi: Agirlikli ortalama (varsayilan). Sektore göre FIFO da uygundur.

Karlilik raporu farklı kirilimlarla analiz sunar:

Ürün Bazli Karlilik:

• Her ürünün satış adedi, ciro, maliyet, brut kar, kar marji
• En karli ürünler listesi (kar marjina göre sıralama)
• En zararli ürünler (negatif marj veya çok düşük marj)
• Stok dongusu * kar marji = Urunun gerçek katkisi
• Kategori bazlı grup karliligi

Cari Bazli Karlilik:

• Her müşterinin getirdi ciro, maliyet, brut kar
• En karli müşteriler (Pareto 80/20)
• Zararli müşteriler (yuksek indirim, düşük kar)
• Müşteri tutma maliyeti (CAC) vs müşteri yasam boyu değeri (LTV)

Dönem Bazli Karlilik:

• Gün / hafta / ay / cyrek / yıl bazlı kar trendi
• Mevsimsellik (kis ayi kar marji yaz ayinda farklı olabilir)
• Yıl sonu kapanış raporu

Personel Bazli Karlilik:

• Saticinin getirdigi sirf ciro degil, getirdi kar da olculur
• Çok satan ama indirimli satan vs az satan ama yuksek marjli satan saticilar ayri yorumlanir
• Prim sistemi kar bazlı kurulabilir (sadece ciro degil)

Karlilik raporu sadece sayıları gostermez, aksiyon onerileri de sunar:

1) Ürün Karari:

• Marj < %5 olan ürünler: fiyat artisi veya tedarikci pazarliki
• Marj negatif: satıştan kaldir veya kampanya ile stok eritme
• Yuksek marj + düşük satış: pazarlamaya yatirim
• Düşük marj + yuksek satış: volume kar stratejisi

2) Müşteri Karari:

• Yuksek ciro + düşük kar musterilere indirim kisitlamasi
• Yuksek kar musterilere VIP servis ve sadakat programı
• Negatif karli müşteriler ile ilişki yenileme veya birakma

3) Dönem Karari:

• Düşük satış donemleri tespit edilirse kampanya planlamasi
• Yuksek satış donemleri için stok ve personel hazirligi

4) Gider Karari:

• Gider/Ciro orani %30 ustu ise inceleme
• Tedarikci pazarligi, enerji tasarrufu, personel optimizasyonu

Anahtar Metrikler:

• ROI (Return on Investment) - yatirim getirisi
• ROAS (Return on Ad Spend) - reklam getirisi
• CAC (Customer Acquisition Cost) - müşteri edinim maliyeti
• LTV (Lifetime Value) - müşteri yasam boyu değeri

Karlilik raporu yorumlanirken dikkat edilecek gizli kalemler:

1) Gizli Maliyetler:

• Iade ve garanti maliyeti (ürün bedeli + kargo + işgücü)
• Kredi karti komisyonu %1.5-3 arası (çok seffaf gozukmez)
• Tedarikci iskonto kaybi (geç ödeme nedeniyle)
• Stok kaybi / fire (gıda, ilac, taze urunde %2-10)
• Personel egitim maliyeti (yeni isciye 1-3 ay)
• Yazilim / SaaS aboneliklerinin toplamı

2) Opportunity Cost (Firsat Maliyeti):

• Stoga bagli paranin bankada faiz getirisi
• Daha karli ürün yerine az karli urune yer/sermaye ayirma
• Kotu müşteriye harcanan zamanda iyi müşteriye gidememe

3) Vergi Etkisi:

• Brut kar yuksek, vergi sonrası kar düşük olabilir
• Yasal indirim haklari kullanilmali (Ar-Ge, ihracat tesvigi, asgari geçim indirimi vb.)
• Vergi planlamasi mali müşavir ile yapılır

4) Döviz Riski:

• USD/EUR ile alim, TL ile satim yapan firmalar kur riskine maruz
• Kur farkı kar/zarar olarak gelir tablosuna yansir
• Forward, swap gibi hedging araclari kullanılabilir