Pratik Esnaf iki kapanış statusu ayirir:

• İptal → firma tarafından iptal (biz teklifi geri cektik)
• Red → müşteri tarafından reddedildi (müşteri istemedi)

Bu ayrim raporlamada kritik: kendi iptal sebeplerimiz operasyonel sorunlari (stok, fiyat hatasi, ürün yok), müşteri red sebepleri rekabetsel sorunlari (pahali, vade kotu, kapsam yetersiz) gosterir.

İptal sebepleri (firma tarafından):

• Stok yetersiz, teslim mumkun degil
• Fiyat hesaplama hatasi (zarar tehlikesi)
• Müşteri kredi yetersizligi
• Ürün günden kalkti (uretici durdurdu)
• Yasal düzenleme degisikligi
• Müşteri ile görüş ayriligi
• Diger

Red sebepleri (müşteri tarafından):

• Fiyat yuksek (rakibe göre)
• Vade/şartlar uygun degil
• Teslim süresi uzun
• Ürün ozellikleri yetersiz
• Bizden almama karari verildi
• Proje iptal oldu
• Diger

Firma tarafından iptal işlemi adımları:

1. Teklif detay sayfasi → ust araçlar → "İptal Et" butonu
2. İptal sebebi seç (yukarıda belirtilen listeden)
3. Detayli açıklama yaz (müşteriye gerekce)
4. Musteriye iptal bildirimi gonderilsin mi? (Evet onerilir)
5. Onayla

Sistem otomatik:

• Teklif durumu → İptal
• İptal log kaydı (tarih + kullanıcı + sebep)
• Musteriye mail (eğer isaretliyse): "Sayin ... teklifimiz iptal edilmistir. Sebep: ..."
• Teklif kilitlenir; tekrar duzenlenemez

İptal sonrası:

• Müşteri ile yeniden gorusup yeni teklif yapilabilir (eskinin kopyasi degil, sifirdan)
• İptal kaydı rapor istatistiklerinde tutulur
• İptal edilen teklif silinmez; sadece pasif olur

Nazik iptal mektubu önemli: müşteri ile uzun vadeli ilişki bozulmasin. Şablon mail formati:

"Sayin {{musteri_adi}}, {{teklif_no}} numaralı teklifimizi {{sebep}} nedeniyle geri cekiyoruz. Anlayisiniza tesekkur eder, ileride iş birligimizin devamini umariz."

Müşteri reddi 2 yontemle kaydedilir:

1. Müşteri Link Uzerinden Reddetti:

• Teklif mailinde "Reddet" butonu tikladi
• Acilan formda red sebebi seç + (opsiyonel) detay yaz
• Sistem otomatik durum = Red
• Satış temsilcisine bildirim

2. Manuel Olarak Statu Degisimi:

1. Satış temsilcisi müşteriden sozlu/mail/telefon ile red bilgisi alir
2. Teklif detayi → Durumu Degistir → "Red"
3. Red sebebi zorunlu alanda seç
4. Detay yaz: "Müşteri ABC firmasindan daha ucuz fiyat aldi, %15 fiyat farkı"
5. Kaydet

Red sebepleri ayrintilandirma:

• Fiyat → "%X daha ucuz teklif aldi" (rakip firma adi opsiyonel)
• Vade → "Daha uzun vade istedi, biz veremedik"
• Süre → "X günden önce teslim istedi"
• Özellik → "Y ozelligi olmadigi için"
• Diger → serbest metin

Bu detaylar rekabet analiz raporunda kullanilir.

Red analizleri rekabet stratejisinin temelidir:

Rapor: Red Sebep Dagilimi (pasta grafik)

• Fiyat: %40 (en sık)
• Vade: %20
• Süre: %15
• Özellik: %15
• Diger: %10

Eylem onerileri:

• Fiyat agirlikli ise → maliyet analizi yap, paket teklifi uret, ek hizmet bonusu sun
• Vade agirlikli ise → satış ekibi vade onayi yetkisini esnetin, kredi sigortasi degerlendirin
• Süre agirlikli ise → uretim/teslim kapasitesini gozden gecirin
• Özellik agirlikli ise → ürün geliştirme departmaniyla paylasin, pazar talebi gostergesi

Rapor: Sektor Bazli Red

• Insaat: %35 red (sektor ağır rekabet)
• Sağlık: %20 red (kalite önemli)
• Egitim: %50 red (bütçe sinirli)

Rapor: Satış Temsilcisi Bazli Red

• Personel A: %25 red orani (basarili)
• Personel B: %60 red orani (egitim gerekiyor)

Pratik Esnaf bu raporları otomatik uretir; aylık satış toplantilarinda kullanılabilir.

İptal/Red sonrası yapilmasi gerekenler:

1. Hizla Yeni Teklif Hazirlayin (mumkunse)

• Fiyat reddi ise → %5-10 indirim ile karsi teklif sunun
• Vade reddi ise → genisletilmis vade teklifi yapin
• Süre reddi ise → öncelikli uretim sozu verin

Pratik Esnaf "Yeni Teklif Oluştur (red sebebine göre)" şablonu sunar; eski teklif kopyalanir, otomatik değişiklik yapılır.

2. Müşteri İlişki Notu

• CRM (Cari Hareket) ekraninda not bırakın: "X teklifi reddetti, sebep Y, 3 ay sonra yeniden iletisim"
• Otomatik takvim hatirlatmasi (3 ay sonra ari)

3. Donusum Orani Hesabi

• Aylik bazda onay / red oranini takip edin
• Saglikli oran: onay %30-50, red %30-50, geri kalan iptal/süreli
• Red %60+ ise rekabet/fiyat sorunu var demektir

4. Sebep Analizi (3 ayda 1)

• En sık red sebebi degisti mi?
• Sektorel kayma var mi?
• Hangi temsilcide red yuksek?