Hammadde kalite problemi tespit edildiginde (orn: tedarikçiden gelen lot kontaminasyon) sistem o spesifik lot numarasini kullanmis tüm uretim emirlerini listeler. Buradan hangi mamul partilerinin etkilendigi bulunur; mamul lot bazlı müşteri sevkiyatlarina baglandiginda hangi müşteriye ne kadar ürün gittigi ortaya çıkar. Recall surecinde gıda/ilac sektoru için 24 saat içinde mufettise ve müşteriye bildirim yapilmalidir. Lot izlenmiyorsa tüm stok geri cagrilir, maliyet 10-100 kat artar.
Evet, ciddi maliyetler dogurur. (1) Sermaye baglama: stoga yatirilan paranin firsat maliyeti vardir, bankada faiz getirir veya yatirima donerdi. (2) Depo maliyeti: alan, raf, isci, sigorta. (3) Eskime riski: SKT yaklasimli urunlerde imha, teknolojik eskime. (4) Hasar/firsat: kaza, hırsızlık, malzeme bozulmasi. Pratik: yıllık tuketimin 1/12 (1 aylık) max stok hedef olur, JIT yaklasiminda ise günlük seviyeye iner. Tedarikci guvenilirligi yuksekse emniyet stogu dusurulebilir.
Evet. Fason işlemler KDV Genel Uygulama Tebligi kapsaminda özel kurallara tabidir. Fason cikiste "emanet" gerekceli irsaliye kesilir (KDV uygulanmaz). Geri gelende fason iscilik faturası alinir (sadece iscilik bedeli + KDV). Bazi sektorlerde (tekstil, deri) fason işlemleri tevkifatli KDV uygulamasina tabidir; tedarikci tam KDV keser, alici belirli oranda tevkifat yapip nakit oder. Sistem fason iglemini ayri raporda izler; vergi denetiminde irsaliye-fatura eslesmesi kontrol edilir.
Genelde hat dengesizligi nedenidir: bir iş merkezi sonraki merkezden hızlı çalışır, yari mamul birikir. Cozumler: (1) Darbogaz merkezin kapasitesini artirma (vardiya ekleme, ek makine), (2) Önceki merkezin yavaslamasi (Kanban siniri ile), (3) Recete yenileme (sıra degisikligi). Sürekli birikim WIP (Work In Process) maliyeti demektir; sermayeniz ara ambarda atil kalir. 30 gün ustu yari mamul stogu kritik isaretlenmelidir.
Operasyon bitiminde operator saglam adet ve hatali adet ayri girer. Hatali parça için fire gerekcesi secilir: malzeme hatasi, makine hatasi, operator hatasi, ölçüm disi. Hatali parça retus edilebilir mi sorusu cevaplanir; retus mumkunse ek bir alt-emir açılır, mumkun degilse fire sayilir. Fire maliyeti ana emirin maliyetine yansir, mamul birim maliyeti bu nedenle yuksek çıkar. Kalite kontrol modulu ile entegre çalışır.
Sistem her operator için tek anda bir aktif emir ister. Operator baska emire geçmek istediginde mevcut emri "duraklat" eder, yeni emri başlar. Sistem her emir için net çalışma suresini ayri tutar. Vardiya sonunda operatorun toplam calistigi süre ile emirler arası dagilim grafigi cikartilir. Bu sayede operator bordrosunda direkt iscilik maliyeti hangi emir/mamul için ne kadar harcanmis gorulur.
Sektor genelinde en sık karsilasilan kayiplar: (1) Planli olmayan duraksamalar (ariza, hammadde gecikmesi) Kullanilabilirligi vurur. (2) Set-up ve ayar sureleri küçük parti uretimde Kullanilabilirligi azaltir; SMED tekniqi ile 10 dakikanin altina cekilebilir. (3) Yavas çalışma operator yorgunlugu veya makine aginmasi Performansi dusurur. (4) Fire ve retus Kaliteyi vurur; ilk-defa-doğru-uretim (FTQ) hedefi önemli. İyileştirme her zaman en zayif carpanla başlar.
Kapasite uretici teknik dokumanindaki ideal cevrim süresi ile başlar (örnek: 30 sn/adet). Pratik kapasite ideal cevrime %85 verimlilik faktoru uygulanir çünkü set-up, mola, küçük duraksama gercektir. Vardiya başına kapasite = net çalışma dakikasi / cevrim süresi. Yeni makinede 3 ay sonra fiili veri toplandiginda kapasite revize edilir. Darbogaz tespiti için uretim hattindaki en yavas merkezin kapasitesi tüm hattin kapasitesidir.
Sistem fazla uretimi tolere eder; örnek: 100 adet plan, 102 adet uretildi. Kapama ekraninda fiili miktar 102 girilir, sistem fark fis uyarisi verir. Kullanıcı "fazla uretim" gerekcesini sectiginde 2 adet ek mamul stoga girer, ek hammadde tuketimi fiili sayilir. Bu durum maliyet analizinde takip edilir; sürekli fazla/eksik uretim reçete dogrulugunu sorgulamayi gerektirir.
İptal edildiginde sistem rezerve edilmis hammaddeyi serbest birakir; baska emirler bu stoku kullanabilir. Eğer uretim kısmı olarak baslamissa ve hammadde cikisi yapilmissa o miktarlar stoga geri donmez (fiziksel olarak tuketilmis sayilir). Bu durumda emir "yari kapalı" olarak isaretlenir, gerekce "iptal" secilir; çıkan hammadde maliyeti firma üzerine yazilir.
Hayir. Uretim emri acildigi anda hangi versiyonu kullaniyorsa o versiyonla devam eder. Yeni versiyon sadece yeni açılan uretim emirleri için gecerlidir. Boylece yarim kalan uretimde malzeme listesi degismez, karisiklik onlenir. Eski versiyon receteleri sistemde arşiv olarak tutulur; izlenebilirlik (traceability) için gereklidir.
Teknik olarak sistem 10 seviyeye kadar destekler. Pratikte 4-5 seviye yeterlidir. Daha derin agaclar MRP hesap suresini uzatir ve yönetimi zorlastirir. Çok karmasik ürünler için fantom BOM (sanal yari mamul) kullanılabilir: fiziksel olarak stoga girmez ama reçete patlatmada gösterilir. Otomotiv ve elektronik sektorlerinde 6-8 seviye yaygindir.
Evet, ikisi senkronize çalışır. Mutfak ekranı dijital takip sağlar, yazici ise gorsel referans olarak yan tarafta basili durur. Sef tercih ederse yaziciyi kapatip sadece dijital ekran kullanir; kagit tuketimi azalir.
Sistem cevrim disi modda çalışır; tablet internet bağlantısı olmasa bile yerel olarak siparis kaydeder. Baglanti dondugunde otomatik senkronize olur. Tüm tabletler bozulursa kasa ekranı uzerinden manuel siparis girişi yapılır.
Evet. Menu ust banti video destegi vardir; restoran tanitim videosu, sefin günlük önerisi gibi içerikler oynatilir. Video boyutu mobil veri tuketimi acisindan 30 saniye ve 5 MB ile sinirlandirilmasi onerilir.
Musterinin kendi mobil internet bağlantısı yeterlidir. Wi-Fi sunan isletmelerde QR menü Wi-Fi sayfasi uzerinden de baglatilabilir; bu durumda bağlantı sırasında menü otomatik açılır.
Evet. Ayarlar > Kullanıcı Yetkileri bolumunden mali musavire sadece belge arsivi okuma yetkisi verirsiniz. Onun hesabindan dijital arşiv goruntulur, indirilebilir; sistem içinde değişiklik yapamaz.
Sistem 30, 15 ve 7 gün önce otomatik SMS ve e-posta gonderir. Dashboard uzerinde de kirmizi uyari rozeti gözükür. Yenilenen belgeyi yukleyip yeni gecerlilik tarihi tanimlayinca uyari otomatik kalkar.
Evet. Manuel tablet kaydı yeterlidir. Personel her vardiyada termometre ile olcer, tablet uzerinden formu doldurur. IoT sensor sistemi otomasyon için tercih edilir ama mevzuat acisindan zorunlu degildir.
HACCP belgesi tüm gıda isletmeleri için Tarim Bakanligi tarafından zorunlu kilinmistir. Belge olmadan isletme faaliyetine devam edilemez. Sistem HACCP standardini saglayan tüm kayıtları hazir tutar; belge basvurusunda kullanilir.