Silme kaydı yok eder ve iz bırakmaz; bu modül silmeyi kullanmaz. İptal ise malî kaydı korur, üstüne ters kayıt yazar ve durumu «İptal edildi» yapar. Böylece hem gün sonu/rapor tutarları doğru kalır hem de «bu işlem neden geri alındı» sorusunun izi (gerekçe + zaman) durur. Belge de üretildiyse belge üzerine İPTAL damgası basılır.
İlgili işlemin satırındaki İptal Et düğmesine basar, onay penceresinde isterseniz bir İptal Gerekçesi (opsiyonel) yazar ve onaylarsınız. Başarılıysa «İşlem iptal edildi.» mesajını görürsünüz. İptal, kasa ve cari bacaklarını da ters çevirir; böylece bakiyeler işlem hiç olmamış gibi düzelir.
Evet, ama işlem silinmez — ters kayıtla geri alınır. İptal onayında ekran şunu söyler: «Bu işlem ters kayıtla geri alınacak. Mali kayıt silinmez; iptal işaretlenir.» Yani orijinal işlem yerinde kalır, karşısına onu dengeleyen bir ters hareket yazılır ve işlem «İptal edildi» olarak damgalanır. Bu, denetim izini korur.
Çapraz işlem kaynak ve hedef için ayrı döviz kasaları ister; ikisi tanımlı değilse «Çapraz işlem için en az iki kasa gerekir» uyarısı çıkar ve sizi Kasa Tanımları'na yönlendirir. Ekran, alış/satış ile aynı işlem yetkisini gerektirir (yetkisiz personel giremez). Son çapraz işlemler ekranın altındaki Son Çapraz İşlemler listesinde görünür.
Çaprazda müşteriye hedef dövizi verirsiniz; o para biriminden kasanızda yeterli yoksa işlem reddedilir: «Hedef döviz pozisyonu yetersiz. Verilecek döviz mevcut değil, işlem yapılmadı.» Kaynak döviz kasaya girecek olsa da, veremeyeceğiniz bir dövizi vaat etmemeniz için sistem fail-closed davranır. Önce hedef para biriminden pozisyon oluşturun.
Sonuç benzese de çapraz işlem tek adımdır ve TL üzerinden geçmez. Kasa tarafında üç bacaklı işlenir: kaynak döviz kasası artar, hedef döviz kasası azalır, aradaki kur farkı kâr/zarar olarak dengelenir. Ayrıca kaynak ve hedef para birimi farklı olmalıdır; aynısını seçerseniz «Kaynak ve hedef para birimi farklı olmalıdır» uyarısı çıkar.
Hayır, hedef miktarı sistem hesaplar. Kaynak ve Hedef Para Birimi'ni seçin, Kaynak Miktar'ı girin; ekran bir önizleme gösterir ama «Önizlemedir; kesin tutar sunucuda hesaplanır.» uyarısı vardır. Çaprazı Kaydet dediğinizde Hedef Miktar sunucuda kesin (yüksek hassasiyetli) hesaplanır; böylece tarayıcıdaki yuvarlama işlemi bozamaz.
Açıklaması: «TL üzerinden geçmeden doğrudan döviz-döviz işlemi. Müşteri kaynak dövizini verir, hedef dövizini alır; kur farkı pozisyona yansır.» Örneğin müşteri EUR verip USD alır. Kaynak dövizi büro alış kurundan alır, hedef dövizi satış kurundan verir; iki kur arasındaki fark büronun kârıdır.
Evet. Satış da alışla aynı işlem anahtarı koruması kullanır: aynı işlemi tekrar gönderirseniz «Bu işlem zaten kaydedilmişti» denir ve ikinci hareket oluşmaz. Ayrıca satış da en az iki kasa (TL + döviz) ister; kasa tanımlı değilse ekran sizi Kasa Tanımları'na yönlendiren uyarı verir.
Satış ekranı, Kur / Makas'ta o an geçerli olan satış kurunu okur (Efektif seçtiyseniz efektif satış kurunu). Gün içinde Kur/Makas ekranından kuru güncellerseniz, güncellemeden sonraki satışlar yeni kuru kullanır; daha önce kaydedilen satışlar kendi anındaki kurla saklı kalır ve geçmişe dönük değişmez.
Satışta müşteriye döviz verirsiniz; kasanızda satacağınız kadar döviz yoksa sistem işlemi reddeder: «Döviz pozisyonu yetersiz. Satılacak döviz kasada mevcut değil, satış yapılmadı.» Bu, kasayı eksi pozisyona (açığa) düşürmemek için konmuş fail-closed bir kuraldır. Önce ilgili para biriminden alış yaparak ya da kasa girişiyle pozisyonu artırın, sonra satışı deneyin.
Para birimini ve miktarı girin, satış kurunu doğrulayın, Efektif/Hesaben ve kasaları seçin, gerekiyorsa cari bağlayın, Satışı Kaydet'e basın. Başarılıysa «Döviz satışı kaydedildi» görünür. Çift-defter mantığıyla döviz kasası azalır, TL kasası artar; cari bağlıysa carinin hareketi de yazılır.
Açıklaması: «Müşteriye döviz satışı — TL karşılığı kasaya tahsil edilir.» Yani müşteri size TL öder, siz döviz verirsiniz — yön alışın tam tersidir. Alanlar (Para Birimi, Miktar, Satış Kuru, Efektif/Hesaben, kasalar, Cari) alış ekranıyla aynıdır; düğme Satışı Kaydet'tir ve TL karşılığı satış kuruyla hesaplanır.
Alış tek bir tabloya yazılmaz: döviz kasası artar, TL kasası azalır ve cari bağladıysanız cari hareketi oluşur — hepsi tutarlı kalır. Tutarlar kuruş (tam sayı) düzeyinde tutulduğu için yuvarlama farkı oluşmaz. Yaptığınız işlemler ekranın altındaki Son Alışlar listesinde (Tarih, Evrak No, Tutar) görünür; ayrıntı için Raporlar'daki Günlük İşlem Defteri'ne bakabilirsiniz.
Hayır, mükerrer kayıt engellenir. Her alış için bir işlem anahtarı üretilir; aynı işlemi (örn. çift tık / sayfa yenileme) tekrar gönderirseniz sistem «Bu işlem zaten kaydedilmişti» der ve ikinci bir hareket oluşturmaz (idempotent). «Döviz işlemi için en az iki kasa gerekir» gibi bir uyarı görürseniz, önce Kasa Tanımları'ndan bir TL ve bir döviz kasası tanımlamanız gerekir.
Alış işleminde müşteriye TL öderiniz; seçtiğiniz TL kasasında yeterli bakiye yoksa sistem işlemi reddeder («TL kasası bakiyesi yetersiz. Alış işlemi yapılmadı.») ve hiçbir kayıt oluşturmaz — bu bilinçli bir güvenlik kuralıdır (fail-closed), kasayı eksiye düşürmez. Çözüm: kasaya TL girişi yapın ya da yeterli bakiyesi olan başka bir TL kasası seçin.
Cari (opsiyonel) seçerseniz işlem belirli bir müşterinin hesabına bağlanır ve o carinin ekstresinde görünür. Anonim (Nakit) ise müşteriyi hesaba bağlamadan, sadece kasa hareketi olarak kaydeder. Anonim seçim işlemi engellemez; ancak tutar MASAK kimlik tespiti eşiğini aşarsa ilgili işlem MASAK / Kimlik Tespiti ekranında kimlik bekleyen olarak işaretlenir.
Sırasıyla: 1) Para birimini seçin, 2) döviz miktarını girin, 3) alış kurunu doğrulayın (Kur/Makas'tan gelir), 4) Efektif/Hesaben ve kasaları seçin, 5) isterseniz bir Cari bağlayın ya da Anonim (Nakit) bırakın, 6) Alışı Kaydet. Başarılıysa «Döviz alışı kaydedildi» görünür; işlem çift-defter mantığıyla döviz kasasına giriş, TL kasasından çıkış olarak işlenir.
Ekranın açıklaması: «Müşteriden döviz alımı — TL karşılığı kasadan ödenir.» Yani müşteri size döviz getirir, siz TL ödersiniz. Para Birimi, Döviz Miktarı ve Alış Kuru'nu girer, Efektif (Nakit) ya da Hesaben (Havale/Hesap) seçer, TL Kasası ve Döviz Kasası'nı belirler ve Alışı Kaydet dersiniz. TL Karşılığı tutarı kur × miktar olarak hesaplanır.
Hayır. Bu ekran kur yönetimi yetkisi (personel kartında ilgili izin) gerektirir; yetkisiz personel giremez (fail-closed). Kaydettiğiniz kur, alış/satış ve çapraz ekranlarında işlem kuru olarak okunur. Kuru gün içinde güncellerseniz sonraki işlemler yeni kuru kullanır; geçmiş işlemler kendi anındaki kurla saklı kalır.