Personel kayıt ekranindan kimlik bilgisi, ise giris tarihi, kidem seviyesi, uzmanlik alani girilir. Maas/komisyon bilgileri ayri sekmede tanimlanir. Kullanıcı hesabı olusturulup yetkileri belirlenir (kasa erisimi, indirim yetkisi, müşteri kart goruntuleme). Yeni personelin egitim süreci baslangicta junior seviyesinde tutulur, 3-6 ay sonra senior seviyesine cikartilabilir. SGK kaydı ve ISG egitimi ilk hafta tamamlanmalidir (hizmet sektoru tehlikeli sinif).
Izin tarihleri sisteme girildiginde o donemdeki tüm randevular ekranda kirmizi uyari ile gorulur. Salon yöneticisi her bir randevu için uc secenekten birini secer: (1) baska personele aktarir (müşteri kabul ederse), (2) musteriyi arayip yeni tarih onerir, (3) iptal eder ve sirada bekleyen müşteriye slot acar. Sistem seçimi otomatik uygular ve müşteriye SMS bildirir. Onceden bilinen uzun izinlerde (yıllık) online randevu sistemi o personel için kapatilir.
Bu tip uygulama seffaf sunuldugunda sorun olmaz, hatta kidemli personelin değer algisini artirir. Salon recepsiyon ekraninda her personelin kidemi (junior/senior/master) gösterilir ve fiyat farkı net belirtilir. Önerilen yapi: master usta sac boya 400 TL, senior 320 TL, junior 250 TL. Müşteri butcesine ve tercihine göre secer. Online rezervasyon ekraninda da bu farklar gorulur. Saklamak sorun yaratir, seffaf sunmak guven verir.
Hizmet tanım ekraninda varyant fiyat bolumu vardir: kısa (omuza kadar), orta (sirta kadar), uzun (sirti geçen) gibi seviyeler tanimlanir. Her seviye için ayri fiyat girilir. Rezervasyon yapilirken personel sac uzunlugunu secer, fiyat otomatik gelir. Boya hizmetinde oksidan ve boya tup adedi de uzunluga bagli oldugundan ürün stogundan otomatik dusulur. Yeni musteride uzunluk fotograf ile dogrulanir; sonradan ek ücret cikmasi müşteri sikayetlerinin onde gelen sebebidir.
Müşteri karti acildiginda "Gecmis Hizmetler" sekmesi tarih sirasi tersinden listelenir: tarih, hizmet, personel, kullanılan ürün, fiyat. Sac boyasi yapılan müşterinin formul geçmişi (renk kodu, oksidan oran, süre) ayri sekmedir; bir sonraki ziyarette aynı renk tutturulabilir. Cilt bakimi yapılan musteride kullanılan ürün ve seans sonucu notlanir; cilt iyilesme takibi yapılır. Foto arsivi varsa öncesi-sonrası karşılaştırma da bu ekrandan açılır.
Minimum kayıt alanlari: ad-soyad, telefon, dogum tarihi, cilt-sac tipi, alerji notu. Lazer/IPL/boya yapilacaksa kronik hastalik ve kullandigi ilac sorulmalidir (Roaccutane, kan sulandirici, anti-depresan kontrendikasyon yaratir). KVKK kapsaminda aydinlatma metni ve açık riza formu imzalatilmalidir. E-posta opsiyoneldir ama varsa kampanya bildirimi için faydalidir. Patch test gerektiren hizmetler (boya, kalici makyaj) için test sonucu kayıt edilmelidir.
Salon ayarlarindan online randevu ozelligi acilarak musterilere özel link verilir veya QR kod basilir. Müşteri linke tıklayınca hizmet secer, musait personel ve saatlerden seçim yapar, telefon dogrulamasi ile randevu oluşur. Sistem otomatik onay SMS gonderir. Salon yöneticisi hangi hizmetlerin online satislabilecegini, hangi saat araliklarinda tanımlar. Yeni müşteri (panik atak riski olan tedaviler) için online kapalı tutulup telefonla onay alinabilir.
Sistemde gelmeyen randevu için "gelmedi" durumu isaretlenir; bu kayıt müşteri kartina dusen "no-show" sayacini artirir. 3 kez no-show olan müşteriler için sistem uyari verir: on ödeme veya kapora şart kosulabilir. Ayrıca gelmeyen müşteriye otomatik nazikce SMS gonderilebilir ("Sizi bekledik, yeni randevu için bize ulasin"). Salonlar genellikle no-show oranini %5 altinda tutmaya çalışır.
Önce ATP/CTP ile hızlı analiz yapılır: mevcut stoktan karsilanabilir mi, yoksa uretim mi gerekli. Uretim gerekiyorsa Gantt cizelgesinde uygun boş slot aranir; boş yoksa öncelik degisikligi yapılır (düşük öncelikli emir kaydirilir). Bu değişiklik etki analizi ile diger müşteri terminleri etkileniyor mu kontrol edilir. Cozumler: (1) Mesai ekleme (ek vardiya), (2) Fason çıkış (taseronla çalışmak), (3) Acil tedarik (hammadde ekspres), (4) Diger müşteriden onayli erteleme. Acil siparise ek ücret yansitilmasi normal sektorel uygulamadir; kar marjini korur ve öncelik suistimalini engeller.
MRP garbage in, garbage out çalışır; hatali öneri girdi verisindeki sorunu gosterir. Kontrol listesi: (1) Stok bakiyesi doğru mu? Sayim ile dogrulayin, yanlis stok hatali öneri verir. (2) Lead time güncel mi? Tedarikci teslimat süresi degisti mi? (3) BOM doğru mu? Recetede yanlis miktar varsa ihtiyaç yanlis çıkar. (4) Aciq siparisler eksiksiz mi? Sisteme girilmemis siparis hayalet talep yaratir. (5) Min stok ve emniyet güncel mi? Sorun bulununca duzeltilir ve MRP tekrar calistirilir. 1-2 hafta gozlem sonrası tutarlı öneriler gelmeye başlar.
Iki yaklasim vardir. (1) Maliyet + Kar Marji: standart maliyet hesaplanir (DM + DL + GUI) + hedef kar marji (orn %30) eklenir. Bu yöntem ic uretim için güvenli ama rekabet fiyatini gormez. (2) Hedef Maliyet: piyasa fiyatindan başlar (rekabet ne kadar?), hedef kar dusulur, kalan maliyet hedeftir; uretim bu hedefe göre tasarlanir. Otomotiv ve elektronik bu yöntemi kullanir. Sistem yeni mamul kart aciliminda maliyet simulasyonu sunar; reçete uzerinde "bu hammadde yerine sunu kullansak maliyet ne olur" senaryolari denenir. e-Fatura matrahi son satış tutarini etkiler; çok düşük marj vergi denetiminde sorgulanir.
Birkac sebep olabilir. (1) Hammadde fiyat dalgalanmasi: aynı hammadde farklı tarihlerde farklı birim fiyatta alindi (FIFO/LIFO/Ortalama secimine göre maliyet degisir). (2) Fiili tuketim farkı: bir emirde fire fazla çıktı, baska emirde az. (3) Operator verim farkı: tecrubeli/yeni operator. (4) Makine duraksamasi: ariza, bakim sebebiyle ekstra süre. (5) GUI hacim degisikligi: aylık uretim duser/artarsa birim başına GUI yuklemesi degisir. Bu yuzden standart maliyet sabit tutulur, fiili sapma analiz edilir.
NCR (Non-Conformance Report) bir sorunun kaydidir: ne oldu, hangi parti, ne karar verildi (kabul/red). NCR olayi belgeler ama tekrarini onlemez. CAPA (Corrective and Preventive Action) ise sorunun kok nedenini bulup tekrarini onleyen aksiyon planidir. NCR olayi tanımlar, CAPA cozumu uygular. Her NCR mutlaka CAPA gerektirmez (küçük olaylarda atlanabilir) ama tekrar eden veya büyük NCR için CAPA acmamak ISO 9001 major nonconformance sayilir. CAPA etkinligi 30-90 gün sonra ölçüm ile dogrulanir.
Birkac nedeni vardir. (1) Maliyet: her parcayi kontrol etmek emek yoguntur, büyük partilerde gunlerce surer. (2) Yikici test: bazi testler ürünü bozar (cekme dayanimi, yangın testi), %100 yapilamaz. (3) Insan hatasi: sürekli aynı işi yapan kontrolor monotonlasir, hata atlar; ornekleme dikkat seviyesini korur. (4) Istatistiksel guvenirlik: AQL ile %95-99 guvenle parti kalitesi tahmin edilir. Ancak kritik urunlerde (tibbi cihaz, havacilik) %100 zorunlu olabilir; bunlarda otomatik gorsel kontrol sistemleri kullanilir.
Hammadde kalite problemi tespit edildiginde (orn: tedarikçiden gelen lot kontaminasyon) sistem o spesifik lot numarasini kullanmis tüm uretim emirlerini listeler. Buradan hangi mamul partilerinin etkilendigi bulunur; mamul lot bazlı müşteri sevkiyatlarina baglandiginda hangi müşteriye ne kadar ürün gittigi ortaya çıkar. Recall surecinde gıda/ilac sektoru için 24 saat içinde mufettise ve müşteriye bildirim yapilmalidir. Lot izlenmiyorsa tüm stok geri cagrilir, maliyet 10-100 kat artar.
Evet, ciddi maliyetler dogurur. (1) Sermaye baglama: stoga yatirilan paranin firsat maliyeti vardir, bankada faiz getirir veya yatirima donerdi. (2) Depo maliyeti: alan, raf, isci, sigorta. (3) Eskime riski: SKT yaklasimli urunlerde imha, teknolojik eskime. (4) Hasar/firsat: kaza, hırsızlık, malzeme bozulmasi. Pratik: yıllık tuketimin 1/12 (1 aylık) max stok hedef olur, JIT yaklasiminda ise günlük seviyeye iner. Tedarikci guvenilirligi yuksekse emniyet stogu dusurulebilir.
Evet. Fason işlemler KDV Genel Uygulama Tebligi kapsaminda özel kurallara tabidir. Fason cikiste "emanet" gerekceli irsaliye kesilir (KDV uygulanmaz). Geri gelende fason iscilik faturası alinir (sadece iscilik bedeli + KDV). Bazi sektorlerde (tekstil, deri) fason işlemleri tevkifatli KDV uygulamasina tabidir; tedarikci tam KDV keser, alici belirli oranda tevkifat yapip nakit oder. Sistem fason iglemini ayri raporda izler; vergi denetiminde irsaliye-fatura eslesmesi kontrol edilir.
Genelde hat dengesizligi nedenidir: bir iş merkezi sonraki merkezden hızlı çalışır, yari mamul birikir. Cozumler: (1) Darbogaz merkezin kapasitesini artirma (vardiya ekleme, ek makine), (2) Önceki merkezin yavaslamasi (Kanban siniri ile), (3) Recete yenileme (sıra degisikligi). Sürekli birikim WIP (Work In Process) maliyeti demektir; sermayeniz ara ambarda atil kalir. 30 gün ustu yari mamul stogu kritik isaretlenmelidir.
Operasyon bitiminde operator saglam adet ve hatali adet ayri girer. Hatali parça için fire gerekcesi secilir: malzeme hatasi, makine hatasi, operator hatasi, ölçüm disi. Hatali parça retus edilebilir mi sorusu cevaplanir; retus mumkunse ek bir alt-emir açılır, mumkun degilse fire sayilir. Fire maliyeti ana emirin maliyetine yansir, mamul birim maliyeti bu nedenle yuksek çıkar. Kalite kontrol modulu ile entegre çalışır.
Sistem her operator için tek anda bir aktif emir ister. Operator baska emire geçmek istediginde mevcut emri "duraklat" eder, yeni emri başlar. Sistem her emir için net çalışma suresini ayri tutar. Vardiya sonunda operatorun toplam calistigi süre ile emirler arası dagilim grafigi cikartilir. Bu sayede operator bordrosunda direkt iscilik maliyeti hangi emir/mamul için ne kadar harcanmis gorulur.